موجودی نقد و بانک

نکیسا ادیب

موجودی نقد

موجودی نقد، به دلیل رفع نیازهای مالی اشخاص، یکی از شایسته­‌ترین دارایی­‌ها است که می­‌تواند به اشکال مختلف، اعم از اسکناس، سکه و … باشد. در گذشته، جوامع برای رفع نیازهای خود به مبادله کالا به کالا می‌­پرداختند که از عمده‌ترین مشکلات معاملات پایاپای می‌توان به پیدا کردن عرضه کننده، متقاضی و عدم تعیین ارزش دقیق کالا اشاره کرد. با گذر زمان و بزرگتر شدن جوامع و افزایش تولیدات، مردم یک یا تعداد محدودی از کالاها را بعنوان واحد پولی و سنجش مراودات در نظرگرفتند. نکته قابل توجه اما، تفاوت این کالا‌ها در جوامع مختلف بود. بعنوان مثال در هند از صدف و در ایران از غلات استفاده می‌کردند. . با افزایش حجم مبادلات و بعد مکانی، کالایی که به عنوان واحد پول درنظر گرفته می‌شد، دیگر پاسخگوی نیازهای افراد نبود، از طرفی هم حمل کالای پولی از نظر امنیت و نگهداری، کار دشواری محسوب می‌شد. بنابراین جوامع برای هرچه ساده‌تر کردن  امور مربوط به معاملات، از فلزات گران‌بهایی چون طلا و نقره در مبادلات خود استفاده کردند و کم کم به  ضرب سکه­ روی آوردند. ساخت سکه‌ها در جوامع بشری نزدیک به ۲۶۰۰ سال قدمت دارد. همزمان با گسترش نقش پول فلزی در مبادلات و معاملات بازارهای مختلف، توسعه تجارت نیز موجب گسترش حرفه صرافی شد. صاحبان صرافی، نقش واسط عملیات پولی بین تجار در داخل و خارج از کشور را داشتند که عملکردشان منجر به نشر پول کاغذی شد.

ایجاد بانک

اصطلاح بانک از واژه (Banko) در زبان ایتالیایی به معنای نیمکت گرفته شده است به این دلیل که ایتالیایی‌­ها در قرون وسطی برای انجام معاملات تجاری روی نیمکت می نشستند، به تدریخ تغییر کرد و به واژه آلمانی (bank)  تبدیل گردید. بانکداری، قبل از ظهور پول رایج با پیدایش اولین سکه‌­های ضرب شده آغاز و در سراسر تاریخ به دو صورت صدور ارز و ذخیره ثروت رواج داشته و با ظهور اسکناس­‌ها وظیفه تجمیع دارایی‌­ها را بر عهده گرفتند. نخستین امپراطوری­‌ها برای مدیریت تجارت و حفظ جریان کالاها و خدمات خود، نیازمند وجود برخی از انواع بانکداری بودند. هنگامی که مردم به جمع آوری ثروت به شکل پول رایج پرداختند این پول باید در فضای مناسبی نگهداری می‌­شد زیرا محیط خانه افراد، مکان ایده آلی برای انجام این کار نبود. در عهد قدیم این وظیفه معمولا بر عهده معابد بود و براساس شواهد موجود، علاوه بر ذخیره پول برای دیگران و تامین امنیت برای سپرده گذاران، به اعطای وام نیز می پرداختند گرچه وظیفه آن­ها در درجه اول ذخیره دارایی­‌ها بود. روند سپردن طلا به معابد تا آنجا که رومی­‌ها اولین سیستم بانکداری را به صورت موسسه نهادینه کردند، ادامه داشت. با سقوط امپراطوری روم بانک­‌های آنها نیز سقوط کرد اما ایده بانکداری آن­ها همچنان تداوم داشت تا آنجا که نخستین موسسه مالی خصوصی به نام بانک در سال ۱۱۵۷ در ونیز تحت حمایت دولت ایجاد شد. آغاز بانکداری صحیح و اصول­مند را می‌توان اواسط قرن ۱۲ دانست.

مفهوم موجودی نقد

آنچه که پس از ارائه به بانک، معادل ارزش اسمی، بدون قید و شرط و فورا توسط بانک پرداخت گردد را موجودی نقد گویند. برای نمونه، می­‌توان از اسکناس و مسکوکات، چک، حواله های بانکی، حساب‌­های دیداری نزد بانک­‌ها و… به عنوان موجودی نقد یاد کرد چرا که  به محض ارائه به بانک مبلغ اسمی آن­ها به حساب مشتری منظور خواهد شد. منظور از دیداری بودن یعنی؛ آن دسته از سپرده­‌های بانکی که شرکت بتواند این اقلام را بدون محدودیت یا تشریفات خاصی از حساب برداشت کند،  بنابراین سپرده‌هایی که با هدف سرمایه گذاری بلند مدت و کسب سود آتی در بانک قرار می‌­گیرند وجه نقد به شمار نمی­‌آیند بلکه در ترازنامه، در قسمت سرمایه گذاری­‌های بلند مدت درج می­‌گردند. در واقع هر نوع دارایی جاری که در بازه زمانی یک سال قابل تغییر به وجه نقد باشد را موجودی نقد می‌­نامند. موجودی نقد در هر مجموعه‌ای به دو بخش اصلی تقسیم می‌­شود:

موجودی نقد نزد موسسه

موجودی نقد نزد بانک­ها

موجودی نقد نزد موسسه

آن قسمت از موجودی نقد متعلق به یک موسسه که جهت پرداخت‌­های فوری و ضروری، مورد استفاده قرار می­‌گیرد را موجودی نقد گویند، خرید پذیرایی برای کارکنان، خرید ملزومات مصرفی موسسه از جمله موجودی‌های نقد زد موسسه به حساب می‌آیند. این موجودی خود به دو بخش اصلی موجودی نقد نزد تنخواه­گردان و موجودی نقد نزد صندوق تقسیم می‌­شود.

موجودی نقد نزد صندوق

در شرکت­‌ها، فضایی جهت نگهداری از وجوه نقد و اسناد بهادار اشخاص حقیقی و حقوقی در نظر گرفته می‌­شود به نام ((صندوق)) که مسئولیت حفظ و نگهداری آن بر عهده ((صندوقدار)) است.  استفاده لحظه‌ای در معاملات تجاری، ویژگی­ اصلی صندوق محسوب می‌شود. عملیات دریافت و پرداخت این صندوق‌­ها بطور روزانه توسط صندوقدار در دفاتر مخصوص به خود ثبت و در پایان هرروز مانده این حساب­‌ها طبق دفتر با موجودی نقد شمارش شده در صندوق، مطابقت داده می‌­شود و به این ترتیب از صحت عملیات، اطمینان حاصل می­‌گردد. در صورت انجام معاملات ارزی در شرکت، می‌­توان علاوه بر صندوق اصلی، صندوقی دیگر به ارز رایج سایر کشورها نیز ایجاد کرد مانند صندوق دلاری.

موجودی نقد نزد تنخواه­‌گردان

وجوهی که موسسات برای هزینه­‌های جزئی خود در نظر می­‌گیرند را اصطلاحا تنخواه‌گردان می­‌گویند. هر تنخواه­‌گردان دارای یک تنخواه­‌دار است که مبلغی را به او اختصاص می‌­دهند تا هزینه­‌های جزئی شرکت را همراه با ارائه اسناد معتبر به انجام برساند. برای تشخیص میزان وجه نقد صرف شده برای هر عملیات باید اسناد و مدارک مربوط به تنخواه گردان ارائه شود. همانند صندوق، می­توان تنخواه گردان را علاوه بر ارز پایه هر کشور، به ارز رایج سایرکشورها ایجاد کرد.

موجودی نقد نزد بانک

قسمتی از وجوه نقد واحدهای اقتصادی که نزد بانک­‌ها یا موسسات اعتباری نگهداری می‌­شود را موجودی نقد نزد بانک می­‌نامند که یک حساب جاری­ است و بدون هیچ شرطی، در هر تاریخی قابل برداشت است. شخص در قبال واریزی به بانک، اعلامیه یا مدارکی دریافت می­‌کند که اعلامیه بستانکار نام دارد به این معنی که با واریزی وجه، به رقم بدهی‌­های بانک اضافه و خود نیز جزء بستانکاران بانک تلقی می­‌شود. همچنین با برداشت بخشی از این وجه اعلامیه بدهکار کسب خواهد کرد که به معنی کاهش بدهی­‌های بانک است. وجوه نقد به دلیل سهولت در تبدیل به سایر دارایی­‌ها برای انجام معاملات مالی بهترین گزینه می­‌باشند که به این دلیل بیشتر از هر دارایی دیگری در خطر سرقت قرار می­‌گیرند. بانک‌­ها بهترین گزینه برای نگهداری از این وجوه هستند که در زیر به دلایل اهمیت آن اشاره کرده‌­ایم:

وجوه نقد در بانک از امنیت بیشتری برخوردارند .

در این روش هزینه نگهداری وجوه نقد کاهش می‌­یابد.

مشابه صندوق و تنخواه­‌گردان ، بانک ارزی هم وجود دارد که شرکت‌­ها می‌­­توانند برای تراکنش­‌های ارزی خود، در بانک یک حساب ارزی باز کنند و معاملات ارزی خود را از طریق آن انجام دهند.

در همین رابطه بخوانید؛ واحدهای اقتصادی و لزوم طبقه‌بندی آن‌ها

وجوه در راه

منظور از وجوه در راه، مبالغی است که به محض واریزی در دفاتر صاحب حساب، در همان روز منظور می‌شود، اما این احتمال وجود دارد که، در دفاتر بانک بلافاصله به ثبت نرسیده باشد. بطور مثال مبلغی که یکی از طرف حساب­‌ها، در پایان ساعت کاری به حساب بانکی شرکت حواله و رسید بانکی آن را ارائه می‌­دهد در همان روز در دفاتر شرکت درج اما در دفاتر بانک به تاریخ روز بعد ثبت خواهد گردید. پس از ثبت این مبلغ، مانده حساب بانک و دفاتر دچار مغایرت شده که به کمک صورت مغایرت بانکی قابل رصد و برطرف شدن خواهد بود.

صورت مغایرت بانکی

صورت مغایرت بانکی، ابزاری قوی جهت کنترل حساب­‌های بانکی است. واحد­های اقتصادی، برای پیدا کردن مغایرت­‌های احتمالی، اسناد ثبت شده در دفاتر حسابداری را با صورت حساب دریافتی از بانک مقایسه و اصلاح می‌­کنند. مانده صورتحساب ارسالی از بانک با مانده صورتحساب بانکی دفاتر موسسه باید تراز باشد، بنابراین مشاهده عدم برابری در مانده این دو صورتحساب به معنی وجود مغایرت در عملیات مالی است که باید برطرف گردد. این مغایرت می‌­تواند به دلایل زیر ایجاد شود:

تاخیر در ثبت یک یا چند مبادله توسط دارنده حساب یا بانک

اشتباه در ثبت یک یا چند مبادله توسط هر یک از طرفین (بانک یا دارنده حساب)

علت به وجود آمدن عدم تطابق در موارد بالا، ناشی از شخصیت حقوقی مستقل بانک و واحد تجاری است که منجر به تفاوت در روش و نحوه ثبت عملیات توسط هرکدام می‌شود.

حسابداری موجودی نقد و بانک

حساب موجودی نقد و بانک اولین حساب کل از سر فصل­‌های استاندارد حسابداری است که بیشترین کاربرد را در حسابداری دارد زیرا کلیه دریافت­‌ها، پرداخت‌­ها و تراکنش­‌های مالی متعلق به این حساب می‌­باشد. این حساب دائمی دارای ماهیت بدهکار بوده و در طرف راست ترازنامه ثبت می‌­گردد. همانطور که در بالا اشاره کردیم این حساب چند بخش دارد که حسابداری هر کدام را به اختصار توضیح می‌­دهیم:

حسابداری تنخواه گردان

ماهیت حساب تنخواه­‌گردان بدهکار است. برای ثبت حسابداری دریافت و پرداخت­‌های مربوط به تنخواه­‌گردان دو روش زیر موجود می­‌باشد:

روش تنخواه گردان ثابت

 مبلغ تنخواه گردان طبق تصمیمات و پیش­بینی مسئولین شرکت، مشخص شده و در اختیار تنخواه­‌دار قرار داده می­‌شود. در این روش، مبلغ تنخواه­‌گردان طی یک دوره مالی ثابت است مگر اینکه مدیریت تصمیم به افزایش یا کاهش این مبلغ بگیرد. در این روش تنها یک بار آن هم زمان اولین پرداخت وجه به تنخواه‌­دار، حساب تنخواه­‌گردان بدهکار و در پایان سال مالی برای بستن حساب­‌ها، تنخواه­‌گردان بستانکار خواهد شد. پس از انجام هزینه‌­ها، تنخواه‌­گردان باید اقدام به ارائه اسناد و مدارک مربوطه کند. پس از تایید مدارک، معادل وجه آن واریزی به حساب تنخواه‌­دار صورت می‌­گیرد که برابر با این وجه حساب هزینه مربوطه بدهکار و حساب بانک بستانکار می‌­شود.

روش تنخواه گردان متغیر

در این روش، مبلغی به عنوان تنخواه­گردان شناسایی و به تنخواه­دار پرداخت شده و هربار که اسناد مربوط به هزینه ارائه می­شود از حساب وی کسر می­گردد و پس از تایید اسناد مربوطه و پرداخت وجه آن ، مجددا حساب تنخواه گردان شارژ می‌­شود. این روش نسبت به روش تنخواه­‌گردان ثابت، مطلوب­تر است زیرا به گردش حساب­ها جهت کنترل­‌های داخلی شرکت توجه بیشتری دارد بطور مثال در این روش مقداری از وجه تنخواه­گردان که در حساب تنخواه­دار برای مدتی بلا استفاده باقی مانده، قابل شناسایی می‌­باشد.

در همین رابطه بخوانید؛ دارایی و انواع آن

حسابداری بانک

ماهیت این حساب بدهکار بوده و مانده این حساب فقط در صورتی که بانک چکی با مبلغ بیشتر از موجودی حساب را برای موسساتی که دارای اعتبار نزد بانک هستند یا ضمانتی ارائه می­‌دهند، پاس کند، بستانکارخواهد شد. در این حالت در دفاتر صاحب حساب مانده بانک بستانکار شده که نشان دهنده بدهی­‌های موسسه به بانک است. به این نوع از تعهدات، اضافه برداشت بانکی می­گویند که به عنوان بدهی های جاری در ترازنامه درج می­‌شود.

صورتحساب بانک

بانک‌­ها معمولا در فواصل زمانی یک ماهه، شش ماهه، سالانه یا هر بازه زمانی که دارنده حساب تقاضا داشته باشد گزارشی از عملیات جاری شخص را جهت تایید صحت عملیات، تهیه و در اختیار صاحب حساب قرار می‌­دهند. این گزارش ((صورتحساب بانک)) نام دارد. در این صورتحساب مانده ابتدای ماه و کلیه تراکنش­‌های بانکی (توسط دارنده حساب یا برداشت­های قانونی که از طرف بانک صورت می‌­گیرد) و مانده پایان ماه شرکت براساس دفاتر بانکی گزارش می­‌شود.

موجودی نقد و بانک در حسابفا

در حسابفا موجودی نقد و بانک به عنوان اولین حساب از دارایی‌های جاری در جدول حساب­‌ها تعریف و همچنین زیر شاخه‌­های آن یعنی صندوق، تنخواه گردان، بانک و وجوه در راه در این جدول مندرج می­‌باشد، شما به راحتی می‌­توانید تراکنش­‌های مالی مربوط به این حساب و زیر شاخه‌های آن را در حسابفا ثبت کرده و گزارشات مالی مربوطه را تهیه و مشاهده کنید. در پایان سال مالی بستن این حساب و انتقال مانده آن به سال بعد را می­‌توان به صورت اتوماتیک انجام داد.

نتیجه گیری

وجه نقد اصلی ترین رکن از گروه دارایی­‌های جاری و مهم­ترین مولفه نقدینگی هر واحد مالی است به طوری که تدوام فعالیت و تحقق اهداف واحدهای اقتصادی در گرو آن می­‌باشد. اهمیت وجه نقد به اندازه­ای است که امکان تصمیم گیری اثر بخش بدون اطلاع از وضعیت آن برای مدیریت وجود ندارد. زیرا اکثر دارایی­‌ها، بدهی‌­ها، درآمدها و هزینه ها با وجوه نقد سرو کار دارند. به این صورت که یا به وجوه نقد منجر می­گردند یا از معاملات نقدی حاصل می­‌شوند. بنابراین باید کنترل­‌های داخلی و تدابیر موثر در جهت حفظ و استفاده صحیح از آن صورت گیرد.

حسابفا، حسابداری آنلاین

راهنمای جامع استفاده از نرم‌افزار ابری حسابفا

یک نظر ارسال کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مشابه

حسابداری برای پت‌شاپ‌ها

حسابداری برای پت‌شاپ امری ضروری است زیرا آنها می­توانند با انجام امور حسابداری به مدیریت مالی فروشگاه خود بپردازند. حسابداری کمک می‌کند تا صاحبان پت شاپ، درآمدها، هزینه‌ها و سود و زیان­های خود را مدیریت و رصد کنند. این اطلاعات می‌تواند در برنامه‌ریزی­ها، تصمیم‌گیری‌های مالی و کنترل هزینه‌ها به کار گرفته شود. حسابداری کمک می‌کند تا پت­شاپ­ها موجودی محصولات، سفارشات و فروش محصولات حیوانی را پیگیری کنند.

admin

حسابداری برای آتلیه‌­های عکاسی

حسابداری برای آتلیه‌های عکاسی مانند تمامی کسب وکارهای دیگر امری ضروری و غیر قابل گریز است. آتلیه¬های عکاسی به دلیل ارائه خدمات گوناگون باید آمار دقیقی از هزینه¬ها و درآمدهای بخش¬های مختلف داشته باشند تا در تصمیم گیری¬های آینده با استفاده از این اطلاعات، به نتیجه دلخواه دست پیدا کنند

admin

حسابداری آموزشگاه­‌ موسیقی

استفاده از نرم‌افزارهای حسابداری آنلاین برای مدیریت مالی آموزشگاه‌های موسیقی می‌تواند بسیار مفید و کارآمد باشد.

admin

حسابداری برای دارالترجمه

انجام امور حسابداری برای یک دارالترجمه به دلایلی مثل ردیابی هزینه‌ها، مدیریت مالی، پیگیری درآمد، پایش عملکرد مالی و تصمیم-گیری¬های استراتژیک بسیار ضروری است.

admin